Emotioneel meereizen

Toespraak bij de boekpresentatie van 50 jaar Margreet Dolman, hoogtepunten uit een grensverkennend leven op 12 januari 2026 te Amsterdam

‘Ik weet zeker dat het een Haenisme is: emotioneel meereizen. Paul gebruikte het in een appje om te verklaren waarom hij wilde weten hoe laat ik op de trein zou stappen, op welk station, waar en wanneer ik over zou stappen en in welke klasse ik zat, ’want,’ zo schreef hij, ‘dan kan ik emotioneel met je meereizen’. 

Het is een uitdrukking die hem zo goed past, omdat dat is wat hij doet. Bij iedereen die in zijn leven komt, die bij Margreet Dolman op de bank plaatsneemt, of die hem aanspreekt tijdens de nazit van zijn voorstellingen. Er is altijd die oprechte interesse in de ander, in het leven, in het waarom van bepaalde keuzes. Wie met Paul mag samenwerken, krijgt er een vriend bij. Iemand die wil weten waar je mee bezig bent, hoe het met je gaat, die je van advies voorziet en iemand die het voor je opneemt als dat nodig mocht zijn. Iemand die altijd aan jouw kant staat, ongeacht wat de rest zegt. Iemand die emotioneel met jou meereist.

50 jaar Margreet Dolman is na Ik heb bekend en Het vrolijke winterboek het derde boek waar ik een bijdrage aan mocht leveren. Het was wederom een feest om samen te werken met Paul en Dammie – die als wandelend archief op elke vraag het antwoord weet – en ook met Mark van Vliet die de vormgeving deed. In dit boek kun je aan de hand van hoorspelen, verhalen, interviews, herinneringen, anekdotes en foto’s emotioneel meereizen met een karakter: Margreet Dolman, vanaf haar geboorte tot nu. Allerlei mensen die een belangrijke rol in het leven van Margreet hebben gespeeld komen aan het woord, te beginnen met haar geestelijk vader, Paul. 

In een interview vertelt hij hoe Margreet ontstond, hoe ze een vrijplaats werd, een vrouw die tijdloos en grenzeloos kon zijn. Ze was lang alleen een stem die door de ether van Stad Radio Amsterdam schalde en die Sonja Barend opbelde aan het eind van haar televisie-uitzending om te delen wat haar was opgevallen. Toen Paul werd gevraagd om als Dolman een bijdrage te leveren aan de demonstratie tegen de neutronenbom, was er het probleem: hoe ziet ze eruit? Hij leende een pruikje van Liesbeth List, pakte een zwabber mee en daar was ze dan. Dolman ging het theater in en kreeg televisieprogramma’s bij de VPRO. Maar ook eigen LP’s, een eigen tijdschrift, gedichten, columns, verhalen, reclames, ze presenteerde de boekenweek meerdere keren, sprak op symposia en ga zo maar door.

Ik heb bij het maken van dit boek zo vaak hardop gelachen. Om absurde scenes, om hilarische opmerkingen, om gedrag dat destijds al grensoverschrijdend was, maar nooit genoeg reden was om haar of Paul te cancelen. Gelukkig maar.

‘Het is wel weer veel seks’, zei Dammie bij de lezing van een van de eerste versies van dit boek. En ja, dat kan natuurlijk aan mij liggen, maar ik ben ook wel heel veel seks tegengekomen. En die scenes zijn over het algemeen extreem ongemakkelijk of absurd en werken daardoor zo goed op de lachspieren. Let vooral op een scene waarin de vriend van de zoon van Margreet uitjes frituurt, terwijl Margreet…

Over de zoon van Margreet gesproken. Ze heeft dus een kind. Of eigenlijk heeft ze er meerdere. Ik telde er drie: Boris, Berry en Ingrid. 

Ik telde daarnaast een veelvoud aan minnaars: Jean Pierre Francois de Mirage, André en Andrés vader, Giovanni, Frans de Beer, Frans de Mondage, warenhuismiljonair Peter (daar is ze getrouwd mee geweest), Deborah, Ornie Bekken, Billy Tomarra, leraar aardrijkskunde Appie Benkolans, de naamloze maar kleingeschapen leraar Wiskunde, Partruge Bakkawalla, juffrouw van Poortenange, André Rankenbach, Rudi Rankenbach, Bevertje Braspenning (die eigenlijk Henk heet), Rudolf Gemsjer (van lingeriemerk Stroft en Gemsjer), Angelique Precair, Conny Fitura en Herman de Bovagie, 

En ik ben ook eens gaan inventariseren welke beroepen Margreet allemaal heeft gehad. Naast schrijfster, dichter, presentatrice, chansonniere, is ze bijvoorbeeld ook kapster, verkoopster, advocate, medewerkster in de thuiszorg, secretaresse van de directeur van een lingeriefabriek (juist ja, van Stroft en Gemsjer), bedenkster van haarproductenlijn Margreet Dolman Systeem Professionals en minister van Sociale Zaken in het tweede kabinet Gremdaat geweest.

Dat ze drie kinderen, een berg minnaars en zoveel beroepen heeft gehad, was ook een verrassing voor Paul zelf toen ik het lijstje doornam. Zijn verklaring was dat hij in het moment iets verzon en dat er zoveel verzonnen moest worden, dat hij de continuïteit vergat, of er later nog eens op terug zou komen en dat dan vergat. Het maakte hem ook niet uit. En het fijne is: er zijn dus heel veel losse eindjes die om een vervolg schreeuwen, om een nieuw verhaal, een nieuw lied, een nieuw toneelstuk of televisieprogramma. 

Ik wil je bedanken Paul dat ik met jou emotioneel heb mogen meereizen door in je leven en in je creaties te mogen grasduinen en ik hoop dat dit boek een monument is voor een van de leukste karakters die onze cultuur op zijn kop heeft gezet en hopelijk nog lang zal blijven zetten.’

Foto: Mike Starink